منزل مسکونی دکتر محمد معین و امیر جاهد

توضیحاتی در باره این پروژه

ازبرگزيده شدن تهران براي تمركزحكومت بيش ازدويست سال نمي گذرد. آثار وبقاياي شهرنشيني ومعماري، فنون وهنر وبه تعبيري مجموعه توليدات فرهنگي كشور دراين دوران درمقايسه باآثارماندگاري همچون ابنيه به جاي مانده ازدوران هخامنشيان، اشكانيان وساسانيان، نه واجد آنچنان صلابت وعظمت اند كه حتي گذرزمان وتابش آفتاب ووزش طوفان هاي سنگين برآنها كم اثر باشد و نه آنچنان حامل وحاوي جنبه هاي قـــدسي و الوهيتي كه همچون مساجد و حسينيه ها توسط اقشارمختلف مردم براي نگاهداشت وعمران آنها همت وافي معمول شده باشد. علاوه برآن تحولات سريع شيوه هاي زيست مردم، ازسوئـي عمدتاً متأثرازتغييرات جهاني وازسوي ديگر تحت تأثير دگرگوني هاي سياسي و اقتصادي داخلي برهمه شئون زندگي جمعي اثري شتاب آلود گذارده است، نتايج وآثاراين شتابزدگي را مي توان درهمه عـــرصه ها مشاهده كرد. دراين شتاب و تعجيل، نكته اي كه موردغفلت واقع مي شود، تعقل وانديشه براي فردا به جاي درنظرداشتن منافع نزديك وقابل دسترس است.

دراين آوردگاه خرد وشتابزدگي، ثبت وضبط آثار وابنيه باقيمانده اي كه حامل بخشي ازهويت تاريخي اين سرزمين وآباء ونياكان ماست، ضرورتي است كه اگرامروز بآن پرداخته نشود، سرزنش آيندگان را مستوجب خواهدبود. مگرنه اينست كه هرگاه به تخريب وازدست رفتن پاره هاي ارزشمندي ازاين مرده ريگ جمعي وبه يغمارفتن اين گنجينه ها مي انديشيم، نفرين خودرا برناتواني وبي كفايتي آنان كه اين وظيفه خطير را ناسنجيدند ودرنگاهداشت آنچه بايشان سپرده شده بود، پاسباني نكردند نثارمي كنيم.

محصول فعاليت هاي مختلف جوامع انساني، اعم ازاقتصادي، فرهنگي، هنري و… سازنده تمدن بشري است. بي شك اين فعاليت اگر واجدشرائط ماندگاري ودرخورستايش است، درفضائـي مناسب تحقق يافته است. فضاي خلق وآفرينش انديشه وفرهنگ بدواً ابنيه وساختمانهائي هستند كه خالقان وآفرينندگان را درخود پرورانده وامكان فعاليت آنها را فراهم ساخته اند، ضمن آنكه خود نيز محصول ذوق وهنر وفن آوري، سرآمدان زمان خود هستند.

نمي توان تأثير فضا برروند شكل گيري ذهن انسان را منكر شد. فضايي منسجم هماهنگ، زيبا، آرامش ومنظم ذهني را به استفاده كننده خود منتقل مي كند وبالعكس فضاي مغشوش، نامنظم، زشت وآلوده ذهنيتي ناآرام، مضطرب وناامن را. حفظ و احياي نشانه هاي سنت هاي معماري وشهرسازي ابعاد آموزشي معماري وشهرسازي وسيعي دار كه معمول ترين بعد آموزشي آن يافتن مسير آينده معماري وشهرسازي كشور است. بي هويتي معماري وشهرسازي با بي هويتي فرهنگي درابعاد وسيعش رابطه تنگاتنگ دارد. اين ابنيه علاوه بربازنمائـي و واگوئـي بخشي از زندگي اجتماعي وخصوصيات فرهنگي پدران ما، سندهويت تاريخي وخاطره جمعي نسل هائـي است كه اگرخود بااين آثارسروكارنداشته اند، حداقل اوصاف تعامل ورفتارگذشتگان خودراباآنها شنيده اند، لذا ازاين حيث نيزارجمند ونگاهداشتني اند.

شرط اوليه ماندگاري بقاياي مذكور كه چندان فراوان هم نيستند، كشف وضبط آنها از گزند حوادث طبيعي وتغييـــر وتخريب هاي سوداگرانه به منظوربازيافت اراضي ياتغيير كاربري آنها به بنگاه هاي اقتصادي وانباراست، اين قبيل بناها وآثار درمحدوده اي ازشهر قراردارند كه اينك همچون اغلب كلانشهرهاي دنيا، سكونتگاههاي سابق خودرا مركز فعاليتهاي اقتصادي وتجاري ساخته و به همين لحاظ زندگي شبانه درآنها فاقدروح وحيات است.

اما شرط ديگر تحقق اين آرزو، سپردن كاربريهائـي مناسب بامساحت، خصوصيات فيزيكي، محل و نحوه استقرار وتسهيلات وامكانات موجود درخودبنا وپيرامون آنست.

بي ترديد دراين ميانه اگر امكان بازگشت سرمايه اي كه بايد مصروف خريد، بازسازي واحياء بنا گردد درشرائط معقولي بوجودآيد، امري ايده آل است. اما درشرائطي كه اين امر نيز محقق نگردد، سرمايه گذاري دراين زمينه ها را بايد ازمقوله فرهنگ پروري وارج گذاري به ميراث جمعي تلقي نموده وازآن ابائـي نداشت.

کارفرما

شرکت توسعه فضاهای فرهنگی شهرداری تهران 

شهرداری منطقه13

مدیر پروژه و طراحی

فرزاد رستمی فر

طرح و مرمت

فرزاد رستمی فر ،هادی قربانی

 سرپرست کارگاه

محمد هادی علیزاده

تاسیسات مکانیکی

شمس الدین رحیم زاده

تاسیسات برقی

کیانوش نراقی پور

سال

1382

همکاران طراحی معماری

علی احمدی خطیر ، آلینه نظریان ، حمید قاسمی راد

محل

تهران ایران

میدان چهارصد دستگاه خیابان بایزید بسطامی ، کوچه فردوس

 

اطلاعات توصیفی:

عمارت مذكور داراي دوحياط شمال وجنوبي است كه هريك به تنهايي ومجزا به نوعي به فضاي بيرون ملك دسترسي دارد. حياط شمالي ازكوچه فردوس درشمال ملك وحياط جنوبي ازكوچه بن بست جنوبي قابل دسترسي است.

درمجاورت حياط شمالي يك عدد گاراژ نيز تعبيه شده كه مستقيما” به بيرون دسترسي سواره داشته وسپس توسط درب آدم رو به حياط شمالي وارد مي شود.
از در حياط شمالي كه وارد ملك مي شويم، درب اصلي ساختمان در مقابلمان خودنمايــي مي كند. وارد پيش ورودي بنا مي شويم كه نقش
پاگرد پله را نيز ايفا مي نمايد. پله اي كه طبقــــــه همكف و اول را به يكـــــــديگــــــر وصــل كــــــــرده وبه بام منتهي مي شود. در طبقه همكف واسطه دسترسي پله وپيش ورودي به ديگر فضاها سرسراي مياني بناست كه امكان اين دسترسي را به يك اتاق خواب در ضلع شمال غربي، اتاق نشيمن وپذيرايي درجنوب وآشپزخانه وسرويس بهداشتي درجبهه شمال شرقي ميسر مي سازد. طبقه اول داراي نقشه اي كاملا” منطبق بر طبقه همكف با همان فضاهاست. فقط تنها تفاوت آن درتيغه اي از نوع چوب وشيشه است كه سرسراي طبقه اول را به دوقسمت تقسيم مي كند وديگر كتابخانه اتاق كار شخصي استاد معين است كه در اتاق نشيمن طبقه اول مستقر گرديده وموجود است.

تنها راه دسترسي بنا به حياط جنوبي از طريق درب اتاق پذيرايي وپنجره اتاق نشيمن است كه به ايوان جنوبي وسپس به حياط جنوبي راه مي يابد.
نماي خارجي بنا با آجرهاي فشاري دركمال سادگي وبدون هيچ تزئيني پوشش شده كه پنجره هاي چوبي با حفاظ هاي فلزي نيز درآن ايفاي نقش مي كنند. درپاي ديوارها از ازاره هاي سنگي وموزائيكي استفاده شده وكف حياط ها از موزائيك سيماني نقش دار فرش شدهاست. درداخل فضاها به غير از ابزارهاي گچي درمحل نشستن سقف برروي ديوارها ورنگ روغني ديوار تا ارتفاع 1 متر، هيچ تزئين ديگريبه چشم نمي خورد.

پوشش بام نيز از نوع موزائيك ساده است. طي بازديدهاي كارشناسي اوليه ونظر به عدم دخالت هاي نابجاي انساني، فرسايش چشمگيري به چشم نمي خورد، مگر فرسودگي هاي ناشي از رطوبت درپاي ديوارهاي سمت حياط. لذا مشاهدات اوليه حاكي از سلامت كامل بناست ونويد آنرا مي دهد كه بنا وعناصر آن ارزش حفظ ونگهداري را دارند وپس از احياء وتغيير كاربري، به نحوي قابل بهره برداري مي باشند.
بناي فوق داراي دوحياط شمالي وجنوبي است كه توسط دالان سرباز شرقي به يكديگر متصل مي شوند. تنها راه دسترسي ملك دربزرگ ماشين رويي است كه در حصار شمالي ملك تعبيه شده وتوسط سطح شيبداري به دو حياط دسترسي مي يابد.امكان دسترسي به عمارت از سه طريق امكان پذير است. دسترسي شمالي به پله اي ختم مي شـود كه پس ازپيش وروديتوسط پله به زيرزمين و همكف منتهــي مي گردد. پلـه هاي جنوبي كه درقسمت جنوبي بنا درانتهاي سرسراي مقابل پله هاي شمال واقع گرديده است وفقط حياط را به طبقه همكف منتقل مي كند.
ديگر دسترسي، پله هاي داخل آشپزخانه در زيرزمين است كه مستقيما”  آشپزخانه را به حياط متصل مي نمايد. پله اي درداخل بنا درميانه ضلع غربي واقع شده كه فقط راه دسترسي بنا به بام است. پله هاي شمالي، جنوبي وغربي همگي به سرسراي ارتباطي متصلا” كه امكان دسترسي كليه فضاها وطبقات ازاين راهرو ميسر مي گردد. فضاهاي مذكور، تالار پذيرايي ودواتاق درطبقه همكف وآشپزخانه وسه اتاق درزيرزمين مي باشند. انبار و توالت هم در زير راه پله ها مستقر گرديده اند.نماي خارجي بنا با آجرهاي فشاري پوشش شده و سطح كل بنا از سادگي چشمگيري برخوردار است و فقط تزئينـــات ساده و زيباي آجري در لبه
انتهايي بنا به عنوان دست انداز بام خودنمايي مي كند.

پنجره هاي چوبي با حفاظ هاي فلزي نيز در بنا تعبيه شده ودرپاي ديوارها ازاره هاي سنگي به ارتفاع 30 سانتي متر نصب گرديده است. درفضاهاي داخلي نيز به غير از ابزارهاي گچي درحاشيه درها، روي تيرآهن هاي سقف وقسمت نشستن  سقف روي ديوار، تزئينات خاصي موجود نيست.

پوشش بام از نوع آسفالت است. پيرو بازديدهاي كارشناسي اوليه، دخالت ودخل تصرفي نابجا در بنا مشاهده نمي شود وكليه فضاها و عناصر به غير از پوشش رنگ وكاغذ ديواري، كاملا” اصالت اوليـــــه خود را حفظ كرده وبه غير رطوبت ديوارهاي زيرزمين، كليه اجزاء وعناصر بنا سالم بوده و با رفع رطوبت فني ورسوب زدايي وتعمير نازك كاري، قابل بهره برداري كار آمد مي باشند.

دسته بندی
پروژه های مرمت