خانه تاریخی شعاع الدوله – ابوسعید

  • طرح مرمت و بازسازی خانه تاریخی شعاع الدوله - ابوسعید

توضیحاتی در باره این پروژه

در نقشه قديم دارالخلافه ناصري تهران که در سال 1309 هـ.ق توسط عبدالغفار و به دستور ناصرالدين‌شاه تهيه شده ، اين بنا در محله سنگلج تهران قرار گرفته و متعلق است به شعاع‌الدوله و با نام خانه شعاع‌الدوله بر روي نقشه مشخص گرديده است.

کارفرما

شهرداری تهران (منطقه 12)

مدیر پروژه و طراحی

فرزاد رستمی فر

طرح ومرمت

فرزاد رستمی فر ، هادی قربانی.

سازه

محمدرضا جوانروح گیوی

تاسیسات مکانیکی

بدری رحیم زاده

تاسیسات برقی

محسن بابایی

سرپرست کارگاه

محمد هادی علیزاده

همکاران طراحی معماری

فرزاد رستمی فر،علی احمدی خطیر ، کاترین اسپیریدونوف ، حمید قاسمی راد ، ندا علوی.

سال

1381-1382

عکاس

سروش کیایی

محل

خیابان وحدت اسلامی بالاتر از پانزده خرداد ، کوچه داداش زاده 

اطلاعات توصیفی:

مجموعه موردنظر واقع در کوچه داداش‌زاده، واقع در تقاطع خيابان وحدت اسلامي و خيابان 15 خرداد قرار گرفته و ارتباط با معابر اطراف از طريق ورودي جنوبي مجموعه که به‌عنوان ورودي اصلي در کوچه داداش‌زاده قرار دارد ميسر بوده و ورودي غربي بنا در خيابان وحدت اسلامي واقع است.

اين مجموعه شامل سه ساختمان بوده که از دوره‌هاي مختلف برجاي مانده‌اند. ساختمانی که در گوشه شمال‌غربي مجموعه قرار دارد، نسبت به دو ساختمان ديگر از قدمت بيشتري برخوردار بوده و ساختمانی که ظاهراً در محدوده باغ‌هاي پيشين بنا گرديده از متأخرترين آنها مي‌باشد. اين ساختمان بنائي سه طبقه شامل زيرزمين، همکف و طبقه اول بوده که دسترسي به آن از طريق دو ورودي يکي در جنوب (ورودي اصلي) و ديگر در غرب (خيابان وحدت اسلامي) امکان‌پذير مي‌باشد و اين بنا متعلق به اواسط دوره قاجاريه و همانند ساير بناهاي هم‌عصر خود آجري و با پوشش سقف شيرواني است. دسترسي به طبقات از طريق راه‌پله‌هايي که هيچکدام سه طبقه را طي نمي‌کنند و هر کدام مستقل از ديگري عمل مي‌نمايند، ميسر است. بنا داراي يک راهرو مرکزي است که در طرفين آن اطاق‌ها قرار دارند.هيچگونه تقارن و نظمي در پلان ديده نمي‌شود. برخلاف پلان، در نما شاهد تقارن و هندسه قوي و محکمي هستيم که به زيبايي و انسجام هرچه بيشتر بنا منجر گرديده است.استفاده از سايه و روشن و بکارگيري آجرهاي برجسته منقوش و همچنين اختلاف سطوح، زيبايي و وقار خاصي به ساختمان بخشيده است. اين بناي قاجاري با جرزهايي مرکب از آجر و خشت بنا گرديده که غالباً روي هر سه رگ خشت دو رديف آجر کار شده است. ضخامت جرزها در حدود 60 الي 70 سانتي‌متر و اندود پوشاننده آن کاهگل با ضخامت 3 الي 4 سانتي‌متر و لايه گچ نهايي بسيار نازکي روي آن کشيده شده است. براي پوشش فضاهاي اين بنا در طبقات از شيوه‌هاي متفاوتي بهره جسته شده که عبارتند از: پوشش طاقي، پوشش مسطح تخت، پوشش مسطح شيبدار (خرپا) اطاق گوشه جنوب‌غربي بنا در زيرزمين توسط طاق چهاربخشي، مسقف گرديده است. اين فرم طاق که از تقاطع دو طاق آهنگ ايجاد گرديده، بسيار زيبا و در معماري اين دوران به کرات از آن استفاده شده است. براي اجراي اين طاق چهاربخشي که به آن چادري يا خيمه‌پوش نيز گفته مي‌شده، شاخه طاق بين دو دهانه را با چوب بسته تا در حين اجرا طاق فرو نريزد و پس از اتمام کار و بهم رسيدن تويزه‌ها، چوب‌ها را برمي‌داشتند.

به‌طور کلي تزئينات اين بنا را مي‌توان به سه دسته تقسيم نمود: آجرکاري، گچبري و کاشي‌کاري شايان ذکر است عناصر تزئيني اين بنا نسبت به ساير بناهاي همدوره خود با کاربري مشابه بسيار کم و محدود مي‌باشد. عمده تزئينات بنا را آجرکاري‌هاي زيبا و نفيس آن شکل داده که با تنوع در تمامي سطح نما به کار گرفته شده است. برخلاف نماي خارجي بنا، بخصوص نماي غربي آن که آراسته به عناصر تزئيني متفاوت مي‌باشد، داخل بنا بسيار سادهو بي‌آرايه مي‌باشد.

طرح

به طور معمول براي مرمت اين گونه بناها از ايجاد سازه تقويتي و نگهدارنده پنهان در داخل شالوده بهره مي‌جويند که ظاهري آراسته و پا برجاي را از بنا براي بيننده به نمايش مي‌گذارد. در اين روش اطلاعات مربوط به روش ساخت و مرمت به بيننده منتقل نگرديده و با فرض عملکرد مشترک شالوده موجود و سازه تقويتي عمل ايستائي تواما صورت مي‌پذيرد.

در اين بنا برخلاف روش‌هاي معمول به بهره‌گيري از متدهاي جديد اسکلت نگهدارنده و تکيه گاه‌ها به شيوه نمايان طراحي و اجرا گرديد. انتظارات آتي از بنا نيز در انتخاب متدولوژي مرمت تاثير بسزايي داشت. احداث يک مجموعه فرهنگي در کالبد اين بناي قاجاري باتمام ويژگي‌هاي معماري و تاريخي که بدان اشاره گرديد در طرح جزئيات نازک کاري و ترميم نماي قديم و ارائه چهره جديد بنا تاثيرگذار گرديد. هدف انتقال پيام گذشته اي نه چندان دور ولي کم نظير بود به دوران پرهياهو و پر سرعت و سردرگم امروز.

دسته بندی
پروژه های مرمت