برج آرامگاهی مومنه خاتون

توضیحاتی در باره این پروژه

کارفرما

Project implementation Unit, Baku, Azarbaijan

مدیر پروژه و طراحی

فرزاد رستمی فر

طرح مرمت

فرزاد رستمی‌فر، آرش بوستانی

بهره‌بردار

اداره تاریخ و فرهنگ کشور آذربایجان

نظارت عالی

اسکندر مختاری

عکاس

سروش کیایی

سال

1383

محل

نخجوان ، آذربایجان

اطلاعات توصیفی:

آرامگاه مومنه خاتون با ظاهر شکل یافته‌اش در بین محققین به “شاهکار معماری قرون وسطی” مشهور است. تصویر آن را روی درشت‌ترین اسکناس آذربایجان نیز می‌توان یافت. این آرامگاه بزرگ که حدود 25 متر ارتفاع دارد مسلماً یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی نه تنها در نخجوان بلکه در سراسر آذربایجان می‌باشد. در کلیه کتاب‌های تاریخ هنر حتی کتاب‌های اروپایی از این بنا به عنوان بنایی برجسته یاد شده است. این آرامگاه شهرت خود را مدیون شکل و ظاهر و نیز قدمتش که به طور موثق به سال‌های 1187-1186 می‌رسد می‌باشد. از دیگر نکات جالب این بنا سرداب زیرزمینی آن بوده که دارای فرم سقف نادری از دره طاق‌های سبک گوتیک می‌باشد. آرامگاه مومنه خاتون برروی پایه‌ای ده ضلعی که دایره‌ای به قطر 83/13 متر را دربرگرفته ساخته شده است. ازاره آن با سنگ‌های دیوریت قرمز بنا گردیده و بیش از 50 سانتی‌متر از سنگفرش آرامگاه بیرون زده است. در زیر بنا سردابی وجود دارد که از طریق پله‌های شمال‌غربی قابل دسترسی است. بنای اصلی تا لبه بالایی طاقچه استالاکتیتی (مقرنس‌کاری) و تا ارتفاع تقریبی 60/20 متری پایه بالا می‌رود و شکل چندضلعی پایه را تکرار می‌کند. سطح دیوارهای چندضلعی به قاب‌بندی‌های پله‌پله تقسیم شده است که داخل آنها طاقچه‌ها به ارتفاع 40/15 متر تعبیه شده‌اند. طاقچه‌ها با ستون‌های یک چهارم خیلی باریک قابل شده‌اند و در بالای آنها طاق‌های استالاکتیتی 3 پله‌ای وجود دارد. نمای ساختمان به طور کامل با اشکال هندسی و نوارهای کتیبه پوشیده شده است. دیوارها با ساختار تور مانند و هندسی پر شده که این ساختار شگفت‌آور از یک طرف دیوار به طرف دیگر تغییر می‌یابد. ده کتیبه‌ای که بالای طاق استالاکتیتی طاقچه‌ها قرار دارند در ستایش الله نوشته شده‌اند و در ارتفاع تقریبی 60/17 متر بالای لبه بالایی پایه کتیبه‌ای وجود دارد که در دور تا دور مجموعه تشکیل شده است و به خوبی تا امروز محفوظ مانده است.

خلاصه پیشنهادات برای برج آرامگاهی مومنه خاتون

شکل کنونی آرامگاه که فاقد هرم بالائی است و حتی روی اسکناس‌های آذربایجان نیز چاپ شده است باید حفظ شود، اما می‌بایستی پوششی برای بام طرح گردد که ضمن حفظ فرم فعلی عمل حفاظت را نیز بتواند انجام دهد. بام شیب‌دار به دقت برچیده و با استفاده از مصالح سرامیکی قرن بیستمی موجود (دوکی) با ملات جدید و مقاوم بازسازی گردید، حال قسمت‌های کوچکی از نما که با دقت بیشتری مورد بررسی قرار گرفته‌اند ترمیم و حفاظت گردیده‌اند. سطح خارجی کل نما تمیز شده، بام سربی تهویه‌شونده در روی گنبد بازسازی گردیده و آب‌های سطحی به روش ماهرانه به منطقه جلوخان هدایت گردیده‌اند.

تمامی شکاف‌هایی که بر اثر فشار حاصل از زلزله بر روی آجرکاری اطراف پنجره‌ها به وجود آمده‌اند به روش کاملا ماهرانه با ملات آهکی جدید پر شده‌اند. قبل از زدودن رسوب نمک از دیوارها، کل فوندانسیون ضمن آب‌بندی (زهکشی) وایزولاسیون با ملات خاص Trass (سنگ آذرین روشن که در بتن هیدرولیک به کار می‌رود) بدون سیمان اندود گردید. پس از آن تخته‌های زهکشی EPS در جلوی سطوح فونداسیون نصب و سپس با لایه‌ای از Geotextile پوشانده شد.

طرح

گالری تصاویر

دسته بندی
پروژه های مرمت